Goede voeding geeft je lichaam de stoffen die het nodig heeft om goed te werken. IJzer is daar een mooi voorbeeld van. Het is een mineraal dat je lichaam gebruikt om zuurstof door je bloed te vervoeren. Zonder voldoende ijzer voel je je moe, heb je minder energie en kun je je slechter concentreren. Toch weten veel mensen niet precies waar ijzer in zit en hoe je genoeg binnenkrijgt.
Twee soorten ijzer in je eten
IJzer komt in twee vormen voor in wat je eet. De eerste heet heemijzer. Dit type zit alleen in dierlijke producten zoals vlees, vis en kip. Rund en lam bevatten meer heemijzer dan varkensvlees of kipfilet. Je lichaam neemt heemijzer goed op. De tweede vorm heet non heemijzer. Dit zit in plantaardige producten zoals peulvruchten, noten, volkoren graanproducten en donkere bladgroenten. Je lichaam neemt dit type minder goed op dan heemijzer, maar het telt zeker mee als je regelmatig dit soort producten eet.
Zo helpt vitamine C bij de opname van ijzer
Wat je combineert met je maaltijd maakt een groot verschil. Vitamine C helpt je lichaam om non heemijzer beter op te nemen. Een glas sinaasappelsap bij je warme maaltijd of wat paprika door een salade met linzen is een slimme combinatie. Omgekeerd zijn er ook stoffen die de opname juist remmen. Koffie, thee en zuivelproducten bevatten stoffen die ijzer minder goed laten opnemen. Drink deze dus liever niet direct bij een maaltijd waarbij je veel ijzer wilt binnenkrijgen. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar in de praktijk is het een kleine aanpassing die veel verschil kan maken.
Wie heeft meer ijzer nodig
Niet iedereen heeft dezelfde behoefte aan dit mineraal. Vrouwen die menstrueren, verliezen maandelijks bloed en hebben daardoor meer ijzer nodig dan mannen. Zwangere vrouwen hebben nog hogere behoeften, omdat ze ook het bloed voor hun ongeboren kind aanmaken. Kinderen en tieners die snel groeien, hebben ook meer nodig. Mensen die geen vlees eten, zoals vegetariërs en veganisten, lopen een groter risico op een tekort. Zij halen hun ijzer alleen uit plantaardige bronnen, waarvan de opname minder goed is. Extra letten op de combinatie met vitamine C is voor hen nog belangrijker.
Signalen van een tekort en wat je kunt doen
Een ijzertekort ontwikkelt zich vaak langzaam. Je merkt het niet van de ene op de andere dag. Vermoeidheid is het meest genoemde signaal. Daarna volgen bleekheid, duizeligheid, kortademigheid bij kleine inspanning en moeite met concentreren. In een ernstig geval kan een tekort leiden tot bloedarmoede, waarbij je rode bloedcellen niet goed genoeg functioneren. Bij een vermoeden van een tekort is het verstandig om naar de huisarts te gaan voor een bloedtest. Pas dan weet je zeker of je tekort hebt en of je iets moet veranderen in wat je eet of dat je tijdelijk supplementen nodig hebt. Zomaar extra ijzerpillen slikken wordt afgeraden, want te veel ijzer is ook slecht voor je lichaam.
Veelgestelde vragen
Hoeveel ijzer heb je per dag nodig?
De dagelijkse behoefte aan ijzer verschilt per persoon. Volwassen mannen hebben ongeveer 11 milligram per dag nodig. Vrouwen die menstrueren hebben meer nodig, ongeveer 16 milligram per dag. Zwangere vrouwen hebben de hoogste behoefte, namelijk rond de 27 milligram per dag.
Wat zijn goede plantaardige bronnen van ijzer?
Goede plantaardige bronnen van ijzer zijn bruine bonen, linzen, kikkererwten, spinazie, volkoren brood, quinoa en pompoenpitten. Combineer deze producten met iets wat vitamine C bevat, zoals tomaat of paprika, voor een betere opname.
Kan te veel ijzer ook schadelijk zijn?
Ja, te veel ijzer in je lichaam kan schadelijk zijn. Het kan schade veroorzaken aan organen zoals de lever. Dat gebeurt zelden alleen door voeding, maar wel als iemand zonder noodzaak ijzersupplementen slikt. Laat je ijzerwaarden eerst controleren door een arts voordat je supplementen gebruikt.
Waarom mag je geen thee drinken bij een ijzerrijke maaltijd?
Thee bevat stoffen die tannines heten. Deze stoffen binden zich aan ijzer in je maag en maken het moeilijker voor je lichaam om het op te nemen. Drink thee daarom liever een uur voor of na de maaltijd, niet er direct bij.









